1968 s^{_phcn 22þ\mWv skt´makv anj\dn skmsskänbpsS `cWLS\ AwKoIcn¨psImWvSv AXnsâ HutZymKnIamb Øm]\w IÀ±n\mÄ ^pÀ̳_ÀKv \nÀhln¨Xpw skmsskänbpsS tI{µ`h\¯nsâ inemØm]\w \nÀhln¨Xpw. hben ]nXmhnsâ Xo£vWamb B{Klhpw \nXm´amb ]cn{iahpw ]qhWnbpIbmbncp¶p. skmsskänbpsS cWvSmas¯ UbdIvSÀ P\dmfmbncp¶ tPmk^v amen¸d¼ne¨³ C{]Imcw FgpXp¶p: ""hben ]nXmhnt\mSpÅ \½psS IrXÚX AXncpIfnÃm¯XmWv. At±lw \½psS BZys¯ kp¸ocnbdmWv; \½psS Øm]I\mWv. anj\dn skmsskänbpsS Øm]\w hben ]nXmhnsâ `cWImes¯ Gähpw henb kw`hambn `mhnNcn{XImc·mÀ hnebncp¯pw.''
1950 apX kotdmþae_mÀ k`bnÂ\n¶pw C´ybpsS hnhn[`mK§fn t{]jnX{]hÀ¯\¯n\mbn t]mIp¶ bphm¡fpsS F®¯n KWyamb hÀ²\ DWvSmbn. Cu kmlNcy¯nemWv kotdmþae_mÀ k`bpsS X\Xmb Hcp t{]jnX kaqlw F¶ Bibw hben ]nXmhnsâbpw ]mem cq]XbnÂs¸« GXm\pw sshZnIcpsSbpw a\Ên DZn¡p¶Xv. 1960þ ]nXmhv tdman sN¶t¸mÄ 23þmw tPm¬ amÀ]m¸msb Cu hnhcw Adnbn¨p. Cu hnjbw ]uckvXyXncpkwL¯nsâbpw s{]m¸Km´bpsSbpw hnZKv[cpambn NÀ¨sN¿phm³ hben ]nXmhnt\mSv ]m¸m Bhiys¸«p. ChcmWv Hcp anj\dn skmsskänsb¸änbpÅ Bibw ]nXmhn\p \ÂInbXv. \m«n Xncns¨¯nb ]nXmhv, kotdmþae_mÀ k`bpsS sa{Xm·mcpsS Hcp tbmK¯n Cu Bibw hbv¡pIbpw sa{Xm·mÀ AXns\ AwKoIcn¡pIbpw sNbvXp. "k`bpsS Iogn k`bm Øm]nXamb k`bpsS s]mXphmb Hcp t{]jnX kaqlw' F¶ BibamWv tbmK¯n DbÀ¶ph¶Xv. sa{Xm³kwLw Cu Bibw {]mhÀ¯nIam¡p¶Xn\pÅ D¯chmZnXzw hben ]nXmhns\¯s¶ `ctaev]n¡pIbpw sNbvXp.
hben ]nXmhv ]n¶oSv Xsâ cq]XbnÂs¸« kam\a\kvIcmb sshZnIcpsS tbmKw ]ebhkc§fnembn hnfn¨Iq«n. skmsskänbpsS `cWLS\bpsS IcSp cq]w DWvSm¡p¶Xn\mbn _lpam\s¸« Ipcy³ h©n¸pcbv¡Â, tPm¬ s]cpaäw F¶nhsc NpaXes¸Sp¯n. 1964 amÀ¨v 14þ\v AXp tdmante¡v Ab¨p sImSp¯p. 1965 P\phcn 22þ\v ]nXmhv skmsskän Øm]\¯nsâ BZyL«w F¶ \nebn Hcp "]bkv bqWnb³' Øm]n¨p. cq]XbnÂs¸« H¼Xp sshZnIcmWv BZyambn Cu bqWnb\n AwK§fmbXv.
anj\dn skmsskänbpsS `cWLS\ 1967 Pq¬ 13þ\v tdmanÂ\n¶pw AwKoIcn¨p In«n. skt´makv anj\dn skmsskänbpsS HutZymKnIamb DZvLmS\w 1968 s^{_phcn 22þ\v amIvknane³ IÀ±n\mÄ ^pÀ̳_ÀKv \nÀhln¨p. 1968 Pqsse 16þ\v skmsskänbpsS BZy P\mdmfmbn tPm¬ s]cpaä¯ne¨s\ \nban¨p. ^m. tPmk^v amen¸d¼nÂ, ^m.tPmk^v aäw, ^m. A{_mlw Cuäbv¡¡pt¶Â, ^m.tPm¬ ISpIpt¶Â F¶nhsc Iu¬kntegvkv Bbpw \nban¨p. ^m.sk_mÌy³ s]m«\m\nbnembncp¶p {SjdÀ. 16 t]À BWv A¶v skmsskänbpsS AwK§fmbn amdnbXv.
1968 Pqsse 29þ\v DsÖbn³ FIvkmÀt¡äv Øm]nXambt¸mÄ AXp skmsskänsb Gev]n¡pIbpw ^m.tPm¬ s]cpaä¯ns\ A¸kvtXmenIv FIvtkÀt¡ämbn \nban¡pIbpw sNbvXp. 1969 HmKÌv 29þ\v skmsskänbpsS ssa\À skan\mcnbmb Zo]vXn tImfPv HutZymKnIambn DZvLmS\w sN¿s¸«p. 1972 Unkw_À 30þ\v A¼mdbn skmsskänbpsS amXr`h\w A`nhµy IÀ±n\mÄ ]mtd¡m«n IqZmi sNbvXp. 1977 Pqsse aq¶n\v anj\dn Hmdnbtâj³ tImgvkv Bcw`n¨p. 1978 sk]väw_À 22þ\v am\´hmSn cq]XbpsS `mKamb amWvUy doPnb³ skmsskän GsäSp¯p. 1986 Pqsse aq¶n\v skmsskän kz´amb ^ntemk^n skan\mcnþ dqlmebþ DssÖb\n Bcw`n¨p. 1990 tabv H¶n\v almcmjv{Sbn Ieym¬ cq]XbnÂs¸« kmwKvfn doPnb¬ skmsskän GsäSp¯p. 1997 Pqsse aq¶n\v Fw.Fkv.Sn. kz´amb XntbmfPn skan\mcnbpw Bcw`n¨p.
Fw.Fkv.Sn. C¶v
skt´makv anj\dn skmsskän C¶v taPÀ BÀ¡n F¸nkvtIm¸Â ]ZhnbpÅ, kwLSnXambn {]hÀ¯n¡p¶ Hcp anj\dn kaqlamWv (skmsskän Hm^v A¸kvtXmenIv sse^v) . 309 sshZnIcpw 86 Hmfw sshZnI hnZymÀ°nIfpw, cWvSp ssa\À skan\mcnIfnembn 100 Hmfw hnZymÀ°nIfpw C¶v Cu kaql¯n\v kz´ambpWvSv. skt´makv doPnb¬, amWvUy, skâvt]mÄ doPnb¬ DssÖ³, skâv AÂt^m³km doPnb¬ kmwKvfn F¶nhbmWv {][m\ {]hÀ¯\cwK§Ä. Chbv¡p ]pdsa UÂln, apwss_ XpS§nb \Kc§fnepw, Ieym¬, AZnem_mZv, Omµm XpS§nb D¯tc´y³ cq]XIfnepw tIcf¯nse ]e kotdmþae_mÀ cq]XIfnepw skmsskänbpsS sshZnIÀ tkh\a\pjvTn¡p¶pWvSv. dm©n ssa\À skan\mcnbpsS \S¯n¸v GsäSp¯ncn¡p¶Xv Fw.Fkv.Sn. sshZnIcmWv. tIcf¯nepw ]pd¯papÅ hnhn[ sshZnI ]cnioe\ tI{µ§fn skmsskänbpsS AwK§Ä tkh\w sN¿p¶p. kn._n.kn.sF BØm\¯pw, sI.kn._n.kn. I½oj\nepw Fkv.Fw._n.kn. Iqcnbmbnepw Cu kaql¯nse sshZnIÀ tkh\w sN¿p¶pWvSv.
Atacn¡, Cäen, PÀ½\n, Bkv{Snbm, kznävkÀeâv, kzoU³, B{^n¡bnse Sm³km\nbm, Bkvt{Xenbm, ]¸ph\ypKn\nbm F¶o hntZicmPy§fnepw Fw.Fkv.Sn. sshZnIÀ tkh\w sN¿p¶p.
P\XItfmSp kphntijw {]tLmjn¡pI F¶Xp am{Xw t{]jnX ZuXyambn kzoIcn¨n«pÅ Fw.Fkv.Sn. sshZnIÀ AXpsImWvSpXs¶ X§fpsS {]hÀ¯\w Hcp {]tXyI taJebn am{Xw HXp¡n \nÀ¯p¶nÃ. hnZym`ymkcwK¯pw BXpcip{iqjmcwK¯pw am{XaÃ, imcocnIhpw am\knIhpamb sshIeyapÅhÀ, sXcphpIp«nIÄ kaql¯nse ]mÀizhXvIcn¡s¸«hÀ, FbvUvkv tcmKnIÄ F¶nhcpsS ]p\cp²mcW¯nepw kv{Xo imàoIcWcwK¯pw XShpImcpsSbpw ]oUnXcpsSbpw kwc£W¯n\pw Zmcn{Zy \nÀ½mÀP\¯nepw FÃmw C¶v Cu sshZnIÀ AÀ¸Wt_m[t¯msS {]hÀ¯n¡p¶pWvSv. hnIemwKÀ¡mbn {]hÀ¯n¡p¶ k¶²kwLS\IÄ¡pÅ tZiob AhmÀUn\v Fw.Fkv.Sn.¡mc\mb ^m.tXmakv NW\mcn]d¼n Cu hÀjw sXcsªSp¡s¸SpIbpWvSmbn. hN\{]tLmjWcwK¯pw Fw.Fkv.Sn. sshZnIÀ C¶p kPohamWv. skan\mcn ]cnioe\ cwK¯pw skmsskänbnse sshZnIÀ X\Xmb ]mX sXfn¨pIgnªp. kz´amb \mep sshZnI ]cnioe\tI{µ§Ä Cu kaql¯n\pWvSv.
B[p\nI IayqWnt¡j³kv taJebnepw Fw.Fkv.Sn. kz´w hyànap{Z Øm]n¨pIgnªp. FdWmIpfw BØm\ambn Hcp IayqWnt¡j³ hn`mKw C¶v skt´makv anj\dn skmsskän¡pWvSv. k`bn t{]jnXm`napJyw hfÀ¯p¶Xn "ISpIpaWn' Ip«nIfpsS amknIbpw ISpIpaWn anj³Iznkpw sN¿p¶ {]bXv\§Ä kvXpXyÀlamWv.
k`tbmsSm¸w k`bv¡pthWvSn
kotdmae_mÀ k`bpsS s]mXphmb ap¶Wnbmbn«mWv skt´makv anj\dn skmsskän hn`mh\w sN¿s¸«Xpw apt¶m« \o§p¶Xpw. kotdmþae_mÀ k`bpsS FÃm tae²y£·mcpsSbpw ]n´pWbpw t{]mÕml\hpw skmsskän¡v Bcw`w apXÂt¡ DWvSmbncp¶p. 1992þ skmsskän cPXPq_nen BtLmjn¨ thfbn Hcp kwbpà CSbteJ\¯neqsS k`mtae²y£·mÀ Cu hkvXpX AwKoIcn¡pIbpWvSmbn.
k`bpsS s]mXphmb t{]jnXap¶Wnsb¶ \nebn k`mss]XrIt¯mSpw k`m]mc¼cyt¯mSpw Iqdpw \oXnbpw ]peÀ¯ns¡mWvSpXs¶bmWv Fw.Fkv.Sn. Hmtcm cwK¯pw {]hÀ¯n¡p¶Xv. k`bpsS t{]jnX kwcw`§fn F¶pw ap¶Wnt¸mcmfnIfmbn Fw.Fkv.Sn. sshZnIÀ DWvSmbncp¶p. t_mws_, ]q\ `mK§fn kotdmþae_mÀ k´m\§Ä¡nSbn k`mip{iqjbv¡mbn BZyw IS¶psN¶Xv Fw.Fkv.Sn. sshZnIÀ Bbncp¶p. UÂlnbnepw FÃm {]XnIqe kmlNcy¯nepw k`mip{iqjIÀ¡p XpS¡w Ipdn¨Xv skmsskänbnse sshZnIÀ Xs¶bmWv. Nn¡mtKm, eWvS³ XpS§nb Øe§fnse kotdmþae_mÀ k`mwK§fpsSbnSbnse AP]me\ cwK¯pw Fw.Fkv.Sn¡mÀ kPohambn {]hÀ¯n¡p¶pWvSv.
1998 tabv 10þ\v ]uckvXyXncpkwL¯nsâ A[y£\mbncp¶ IÀ±n\mÄ eqÀZv kzman, skt´makv anj\dn skmsskänsb kotdmae_mÀk`bpsS A¸kvtXmenI hnfnbpsS {]Xnkv^pcWsa¶p hntijn¸n¡pIbpWvSmbn. Cu A¸kvtXmenI hnfnsb¡pdn¨pw k`tbmSpÅ AhcpsS ISasb¡pdn¨pw Fw.Fkv.Sn AwK§Ä XnI¨pw AhKmlapÅhcmWv. skt´makv anj\dn skmsskänbpsS Cu A¸kvtXmenI hnfnsb 1988þse P\d Akw»nbpsS dnt¸mÀ«n C{]Imcw hÀ®n¡p¶p þ skmsskän AXnsâ hyànXzs¯¡pdn¨v XnI¨pw t_m[hXnbmWvþ amXrk`bpsS ASbmfw lrZb¯n kwhln¡p¶ Hcp anj\dn kaqlw. k`bpsS t{]jnX hnfn km£mXvIcn¡p¶Xn\v \mw ]qÀ®ambpw k`tbmSp tNÀ¶ncn¡Ww. AXn \mw \½psS B[ymßnIX IsWvSt¯WvSnbncn¡p¶p.